महाराष्ट्रातील २.०७ कोटी मतदारांच्या नोंदी चर्चेत; SIR प्रक्रियेत मोठा आकडा समोर
मसुदा मतदार यादीत नावे नसण्याची शक्यता; हरकती व दावे नोंदवण्याची संधी मिळणार
मुंबई (प्रतिनिधी):: महाराष्ट्रातील मतदार याद्यांच्या विशेष सखोल पुनरिक्षणामुळे (SIR) राज्यातील तब्बल २.०७ कोटी मतदारांच्या नोंदी सध्या ‘Uncollectable Enumeration Form’ या श्रेणीत गेल्या आहेत. राज्यातील एकूण मतदारसंख्येच्या सुमारे २१ टक्के नोंदी या प्रक्रियेत थेट पडताळणीसाठी उपलब्ध होऊ शकल्या नसल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे आगामी मसुदा मतदार यादी प्रसिद्ध झाल्यानंतर या नोंदींबाबत मोठी प्रक्रिया सुरू होणार आहे.
मात्र, २.०७ कोटी मतदारांची नावे कायमची मतदार यादीतून वगळली गेली आहेत, असा अर्थ या आकड्याचा होत नाही. SIR प्रक्रियेत संबंधित मतदारांचे Enumeration Forms गोळा किंवा पडताळणी न झाल्याने त्यांना या श्रेणीत ठेवण्यात आले आहे. अंतिम मतदार यादीपूर्वी संबंधित नागरिकांना आपले नाव समाविष्ट करण्यासाठी दावा किंवा हरकत नोंदवण्याची प्रक्रिया उपलब्ध राहणार आहे.
मृत, स्थलांतरित आणि पडताळणी न झालेल्या नोंदी
मतदार याद्यांचे शुद्धीकरण करण्यासाठी सुरू करण्यात आलेल्या या प्रक्रियेत मतदारांचे पत्ते, अस्तित्व आणि इतर तपशील तपासण्यात आले. उपलब्ध माहितीनुसार २.०७ कोटी नोंदींपैकी मोठा हिस्सा मृत मतदार किंवा कायमस्वरूपी स्थलांतरित झालेल्या मतदारांशी संबंधित असल्याचे अधिकाऱ्यांच्या आकडेवारीत नमूद करण्यात आले आहे.
मात्र, एखादा मतदार घरी उपलब्ध नसणे, पत्ता बदलणे, कागदपत्रे उपलब्ध न होणे किंवा अन्य कारणांमुळेही Enumeration Form गोळा न होण्याची शक्यता असल्याने प्रत्येक नोंद स्वतंत्रपणे तपासली जाणार आहे.
मुंबई, ठाणे आणि पुण्यात सर्वाधिक नोंदी
SIR प्रक्रियेत न पडताळलेल्या नोंदींचे प्रमाण राज्यातील मोठ्या शहरांमध्ये विशेषतः अधिक असल्याचे आकडेवारीवरून दिसते.
उपलब्ध आकडेवारीनुसार—
- ठाणे : सुमारे २८.६१ लाख
- पुणे : सुमारे २८.७० लाख
- मुंबई उपनगर : सुमारे २६.६३ लाख
- नागपूर : सुमारे १४.४४ लाख
- नाशिक : सुमारे १०.२९ लाख
- मुंबई शहर : सुमारे ९.५२ लाख
अशा मोठ्या संख्येने नोंदी पडताळणीच्या प्रक्रियेत आल्याने अंतिम मतदार यादीपूर्वी प्रशासन आणि राजकीय पक्षांसमोर मोठे काम उभे राहणार आहे.
राजकीय पक्षांकडूनही तपासणी
SIR प्रक्रियेत पारदर्शकता राहावी यासाठी जिल्हास्तरावर उपलब्ध करण्यात आलेल्या तात्पुरत्या नोंदींची राजकीय पक्षांच्या प्रतिनिधींनाही पाहणी करता येणार आहे. बूथ लेव्हल एजंटच्या माध्यमातून संबंधित नोंदींची पडताळणी करण्याची संधी उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
मतदारांनी काय करावे?
मतदाराचे नाव मसुदा यादीत आढळले नाही, तर संबंधित नागरिकांनी घाबरून जाण्याची आवश्यकता नाही. अंतिम मतदार यादीपूर्वी नाव समाविष्ट करण्यासाठी दावा दाखल करण्याची संधी उपलब्ध राहणार आहे. त्यामुळे नागरिकांनी आपले नाव मतदार यादीत आहे की नाही, याची तपासणी करणे आणि नाव नसल्यास निर्धारित प्रक्रियेत अर्ज करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांवर परिणाम?
महाराष्ट्रात आगामी काळात स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका होणार असल्याने मतदार यादीतील या बदलांना विशेष महत्त्व आहे. SIR नंतर तयार होणाऱ्या अंतिम मतदार याद्या निवडणूक प्रक्रियेसाठी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत.
