पीक विम्यासाठी १६ कोटींचा निधी; शेतकऱ्यांच्या खात्यात पोहोचले फक्त १ कोटी २६ लाख
विमा हप्ता मोठा, भरपाई अल्प; तीन लाखांहून अधिक शेतकऱ्यांपैकी मोजक्यांनाच लाभ
जळगाव (प्रतिनिधी): गेल्या खरीप हंगामात झालेल्या अतिवृष्टीमुळे जळगाव जिल्ह्यातील अनेक शेतकऱ्यांच्या पिकांचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले. या पार्श्वभूमीवर पीक विमा योजनेअंतर्गत शेतकरी व शासनाने मिळून १६ कोटी १७ लाख रुपये विमा हप्ता भरला. मात्र नुकसानभरपाई म्हणून प्रत्यक्ष शेतकऱ्यांना १ कोटी २६ लाख रुपये इतकीच रक्कम वितरित झाल्याने शेतकऱ्यांकडून नाराजी व्यक्त केली जात आहे.
अतिवृष्टीचा फटका
ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यात झालेल्या मुसळधार पावसामुळे जिल्ह्यातील विविध भागांतील पिकांचे नुकसान झाले. नुकसानभरपाई मिळेल या अपेक्षेने मोठ्या संख्येने शेतकऱ्यांनी पीक विमा योजनेत सहभाग घेतला होता. मात्र भरपाईची रक्कम अपेक्षेपेक्षा अत्यंत कमी मिळाल्याचे चित्र समोर आले आहे.
बदललेल्या नियमांचा परिणाम
पीक विमा योजनेतील सुधारित निकषांमुळे अनेक नुकसानग्रस्त शेतकरी भरपाईपासून वंचित राहिल्याचे दिसून आले आहे.
मुख्य कारणे पुढीलप्रमाणे आहेत :
१) सामूहिक नुकसानीचा निकष :
महसूल मंडळातील किमान ३३ टक्के क्षेत्राचे नुकसान झाल्याशिवाय अनेक प्रकरणांमध्ये भरपाई मिळत नसल्याने प्रत्यक्ष नुकसान झालेल्या शेतकऱ्यांनाही लाभ मिळू शकला नाही.
२) स्थानिक आपत्तीची नोंद :
नवीन नियमांनुसार नुकसानाची माहिती निश्चित कालमर्यादेत नोंदविणे आवश्यक असल्याने अनेक अर्जदार पात्र ठरले नाहीत.
३) उत्पादनावर आधारित गणना :
नुकसानभरपाईची गणना वैयक्तिक नुकसानीऐवजी उत्पादनाच्या निकषांवर होत असल्याने अनेक शेतकऱ्यांना अपेक्षित रक्कम मिळाली नाही.
महत्त्वाची आकडेवारी
- सहभागी शेतकरी : ३ लाख २ हजार
- विमा संरक्षित क्षेत्र : ७ लाख १७ हजार हेक्टर
- शेतकऱ्यांनी भरलेला विमा हप्ता : १३ कोटी १७ लाख रुपये
- शासनाचा हिस्सा : ३ कोटी रुपये
- एकूण जमा झालेला विमा हप्ता : १६ कोटी १७ लाख रुपये
- वितरित नुकसानभरपाई : १ कोटी २६ लाख रुपये
कृषी विभागाचे म्हणणे
कृषी विभागाच्या माहितीनुसार, पीक विमा योजनेतील नुकसानभरपाई ही शासनाने निश्चित केलेल्या निकषांनुसार विमा कंपनीमार्फत मंजूर करण्यात आली. पात्र ठरलेल्या शेतकऱ्यांच्या खात्यात रक्कम जमा करण्यात आली असून, भरपाईच्या प्रमाणाबाबत अनेक शेतकऱ्यांनी नाराजी व्यक्त केली आहे.
