इथेनॉल मिश्रण : शेतकरी, पर्यावरण आणि अर्थव्यवस्थेसाठी संधी; काही आव्हानेही कायम

Team Satyavach54 seconds ago

0 1 1 minute read

जळगाव (प्रतिनिधी): पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रणाचा वापर भारतात सातत्याने वाढत असून, त्यातून शेतकऱ्यांना अतिरिक्त बाजारपेठ, देशाच्या ऊर्जा सुरक्षेला बळ आणि पर्यावरणपूरक इंधनाकडे वाटचाल अशी अनेक सकारात्मक उद्दिष्टे साध्य होत आहेत. त्याचवेळी तज्ज्ञांकडून काही तांत्रिक व कृषीविषयक मुद्द्यांवरही चर्चा सुरू असून, सरकार आणि संबंधित संस्था त्यावर लक्ष ठेवून आहेत.

शेतकऱ्यांसाठी फायदे

इथेनॉल निर्मितीसाठी ऊस, मका, तुटलेला तांदूळ आणि इतर कृषी उत्पादनांचा वापर होत असल्याने शेतमालाला पर्यायी बाजारपेठ उपलब्ध झाली आहे. यामुळे अनेक भागांतील शेतकऱ्यांना उत्पादन विक्रीची अतिरिक्त संधी मिळत असून, ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळत आहे. इथेनॉल उद्योगामुळे प्रक्रिया उद्योग, वाहतूक आणि साठवण व्यवस्थेतही रोजगाराच्या संधी निर्माण होत आहेत.

देशासाठी लाभ

कच्च्या तेलाच्या आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत.
परकीय चलनाची बचत.
कार्बन उत्सर्जनात घट होऊन पर्यावरण संरक्षणास हातभार.
स्वदेशी जैवइंधन उत्पादनाला प्रोत्साहन.
ऊर्जा सुरक्षेला बळकटी.

काही आव्हाने

तज्ज्ञांच्या मते, इथेनॉल कार्यक्रमाचा विस्तार करताना काही बाबींवर सातत्याने लक्ष देणे आवश्यक आहे.

काही भागांत ऊसासारख्या पिकांसाठी पाण्याची गरज अधिक असल्याने जलस्रोतांचे नियोजन महत्त्वाचे ठरते.
अन्नधान्याचा वापर इंधनासाठी वाढू नये, यासाठी संतुलित धोरण आवश्यक आहे.
जुन्या वाहनांमध्ये इंधन प्रणालीची नियमित देखभाल करण्याचा सल्ला वाहन उत्पादक देतात.
विविध प्रदेशांतील पिकांच्या उपलब्धतेनुसार उत्पादन नियोजन गरजेचे आहे.

सरकारची भूमिका

केंद्र सरकारने स्पष्ट केले आहे की सध्या पेट्रोलमध्ये २० टक्के इथेनॉल मिश्रण (E20) हेच धोरण कायम असून, त्यापेक्षा अधिक मिश्रण करण्याचा कोणताही प्रस्ताव सध्या विचाराधीन नाही. सरकारच्या मते, वाहन उत्पादक, तेल कंपन्या आणि तज्ज्ञ संस्थांशी सल्लामसलत करूनच पुढील निर्णय घेतले जातात.

तज्ज्ञांचे मत

ऊर्जा क्षेत्रातील अभ्यासकांच्या मते, इथेनॉल हा भारतासाठी दीर्घकालीन ऊर्जा सुरक्षिततेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा पर्याय ठरू शकतो. मात्र, त्याची अंमलबजावणी शाश्वत शेती, पाणी व्यवस्थापन आणि अन्नसुरक्षा या तिन्ही बाबींचा समतोल राखून करणे आवश्यक आहे.