‘बंजारा विरासत’ जागतिक सांस्कृतिक वारसा केंद्र बनण्याची क्षमता; परंपरा जतनासाठी प्रयत्नांना वेग
यवतमाळ (प्रतिनिधी) : बंजारा समाजाच्या समृद्ध इतिहास, संस्कृती, परंपरा आणि जीवनशैलीचे जतन करण्यासाठी उभारण्यात आलेले ‘बंजारा विरासत’ हे केंद्र भविष्यात राष्ट्रीयच नव्हे तर जागतिक स्तरावरील सांस्कृतिक वारसा केंद्र म्हणून विकसित होऊ शकते, असा विश्वास विविध क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे. अलीकडेच विविध मान्यवरांनी या केंद्राला भेट देऊन तेथील उपक्रमांची पाहणी केली.
सुमारे अनेक वर्षांच्या संशोधन, संकलन आणि नियोजनातून उभारण्यात आलेल्या या केंद्रात बंजारा समाजाच्या पारंपरिक जीवनपद्धतीचे दर्शन घडविणारे विविध दालन, वस्तुसंग्रह, शिल्पे आणि सांस्कृतिक वारशाशी संबंधित साहित्य जतन करण्यात आले आहे. समाजाच्या इतिहासापासून ते आधुनिक काळातील वाटचालीपर्यंतचा प्रवास येथे प्रभावीपणे मांडण्यात आला आहे.
केंद्रामध्ये बंजारा समाजाच्या पारंपरिक वेशभूषा, दागदागिने, लोककला, लोकसंगीत, धार्मिक परंपरा, सण-उत्सव, व्यापार पद्धती आणि सामाजिक जीवनाचे दर्शन घडविणारी विशेष प्रदर्शने उभारण्यात आली आहेत. यामुळे नव्या पिढीला आपल्या इतिहासाची आणि सांस्कृतिक ओळखीची माहिती मिळण्यास मदत होत आहे.
या परिसरात उभारण्यात आलेले भव्य संग्रहालय, सांस्कृतिक सभागृह आणि संत सेवालाल महाराज यांच्याशी संबंधित स्मारक भाविक व पर्यटकांचे विशेष आकर्षण ठरत आहेत. विविध राज्यांतून तसेच देशाच्या कानाकोपऱ्यातून येणारे पर्यटक येथे भेट देत असल्याने सांस्कृतिक पर्यटनालाही चालना मिळत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, आवश्यक सुविधा, संशोधन उपक्रम आणि पर्यटन विकासाला अधिक गती दिल्यास ‘बंजारा विरासत’ हे केंद्र जागतिक पातळीवर बंजारा संस्कृतीचे प्रतिनिधित्व करणारे महत्त्वाचे वारसा केंद्र बनू शकते. यामुळे समाजाच्या सांस्कृतिक वारशाचे जतन होण्याबरोबरच स्थानिक रोजगार आणि पर्यटन क्षेत्रालाही मोठी चालना मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
बंजारा समाजाचा इतिहास, परंपरा आणि सांस्कृतिक योगदान पुढील पिढ्यांपर्यंत पोहोचविण्याच्या दृष्टीने हे केंद्र महत्त्वपूर्ण ठरत असून, सांस्कृतिक जतन आणि सामाजिक जागरूकतेचे प्रभावी माध्यम म्हणून त्याकडे पाहिले जात आहे.
