महाराष्ट्राच्या शिक्षण व्यवस्थेत AIचा मोठा प्रवेश; उच्च शिक्षणासाठी 10 सदस्यीय समिती स्थापन
उच्च शिक्षणात आता AIचा वापर वाढणार; महाराष्ट्र सरकारकडून 10 सदस्यीय समितीची स्थापना
जळगाव (प्रतिनिधी): महाराष्ट्रातील उच्च आणि तंत्रशिक्षणाच्या प्रशासनात Artificial Intelligence (AI), Data Analytics आणि Predictive Analyticsचा वापर वाढवण्यासाठी राज्य सरकारने विशेष समिती स्थापन केली आहे. उच्च व तंत्रशिक्षण विभागाने 21 सप्टेंबर 2026 रोजी यासंदर्भातील शासन निर्णय जारी केला आहे.
शिक्षण व्यवस्थेतील डेटाचे AIच्या माध्यमातून विश्लेषण
या समितीमार्फत विद्यार्थ्यांची प्रवेशसंख्या, परीक्षा, निकाल, विद्यापीठ संलग्नता, शिष्यवृत्ती, ग्रंथालये आणि संशोधनाशी संबंधित माहितीचे अधिक प्रगत पद्धतीने विश्लेषण करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. यामुळे केवळ आकडेवारी जमा करण्याऐवजी डेटाच्या आधारे निर्णय घेण्याची व्यवस्था विकसित करण्यावर भर दिला जाणार आहे.
समितीचे अध्यक्षपद शिवाजी विद्यापीठ, कोल्हापूरचे कुलगुरू प्रा. डॉ. राजनिश कामत यांच्याकडे देण्यात आले आहे. समितीत उच्च व तंत्रशिक्षण विभाग तसेच शिक्षण क्षेत्रातील अधिकारी आणि तांत्रिक तज्ज्ञांचा समावेश आहे.
कोणत्या तंत्रज्ञानाचा वापर होणार?
सरकारच्या आराखड्यात AIसोबत Machine Learning, Generative AI, OCR, Computer Vision, Anomaly Detection आणि Natural Language Processing यांसारख्या तंत्रज्ञानाच्या संभाव्य वापराचाही समावेश आहे. विविध शैक्षणिक डिजिटल प्रणालींमधील माहिती एकत्रित करून निर्णय प्रक्रियेसाठी वापरण्याची योजना आहे.
सायबर सुरक्षा आणि विद्यार्थ्यांच्या डेटालाही महत्त्व
AIचा वापर वाढवताना डेटा सुरक्षा, गोपनीयता, सायबर सुरक्षा आणि नैतिक AI वापर यासाठी मार्गदर्शक चौकट तयार करण्याची जबाबदारीही समितीवर देण्यात आली आहे. मानवी देखरेखीखाली AIचा वापर करण्यावर भर दिला जाणार आहे.
समितीचा प्रारंभिक कार्यकाळ तीन वर्षांचा असून प्रगतीचा आढावा घेण्यासाठी किमान दर तीन महिन्यांनी बैठक घेण्याचे नियोजन आहे.
शिक्षण क्षेत्रासाठी काय बदलू शकते?
AIच्या मदतीने विद्यार्थ्यांची आकडेवारी, निकाल, शिष्यवृत्ती आणि विविध शैक्षणिक योजनांमधील माहितीचे जलद विश्लेषण करणे शक्य होऊ शकते. मात्र प्रत्यक्ष अंमलबजावणी, डेटा सुरक्षा आणि अंतिम प्रशासकीय निर्णय सरकारच्या विद्यमान प्रक्रियेनुसारच होतील.
